Wat wil je worden ?

“Wim weet niet wat hij wil worden,” zei zijn moeder. “Hij heeft vmbo-advies en moet kiezen voor een school. Voor een opleiding waar je wat aan hebt want je kunt het niet overdoen.” Ik keek haar vragend aan. “Hoe bedoel je, waar je wat aan hebt? Wim is 12!”  Ze antwoordde: “Een opleiding waarmee hij een baan kan vinden. Maar hoe weet ik nu wat er in de toekomst wordt gevraagd? Een baan voor het leven zit er niet meer in. En als alles door robots wordt gedaan is er helemaal geen werk meer of alleen nog flexwerk.”  Nu wist ik dat haar haar baan bij De Bank niet zeker was dus ik kon me die gedachte wel voorstellen. Maar zo’n vaart zal het niet lopen. Flexibele arbeid is de laatste 20 jaar met ongeveer 1/3 toegenomen. Dat is minder dan wordt gedacht. Als deze trend zich voortzet hebben in 2040, dan is Wim 35, nog drie van de vijf werkenden een vaste baan. Het lijkt soms alsof zelfstandig ondernemerschap en regelmatig hoppen naar een volgende baan de norm is.  De werkelijkheid is anders. Mensen blijven juist langer in een baan. Van alle werknemers wil minder dan 3% voor zichzelf beginnen en meer dan één miljoen Nederlanders werkt flex tegen wil en dank. De verschillen tussen vast en flex zullen afnemen. Gemiddeld wisselen 30-plussers twee keer van functie, dikwijls naar een ander beroep of sector.  Voor Wim is het belangrijk dat hij leert leren zodat hij zo goed mogelijk voorbereid is op verandering van beroep later. “Maar hoe zit het dan met die robots en automatisering, blijft er wel werk?” vroeg de moeder zich af.  De technologische ontwikkeling heeft gevolgen voor de omvang van werkgelegenheid en de aard van het werk. Onderzoekers voorspellen dat in Nederland 2 tot 3 miljoen banen door automatisering zullen verdwijnen. Andere onderzoekers verwachten dat sommige functies overbodig worden maar zij voorzien geen dramatische gevolgen omdat er nieuwe banen ontstaan, de dienstverlening groeit, vergrijzing en deeltijdwerk toeneemt.  De tijd zal het leren. Het is wel waar dat voor veel beroepen een mbo- of hbo-niveau vereist is.  Naast kennis zijn belangrijke vaardigheden voor de toekomst, leren, creatief denken, initiatief nemen, kansen benutten, informatie verwerken, communiceren en samenwerken. Tegen de moeder van Wim zou ik willen zeggen, “kijk wat minder naar de beroepskeuze nu. Met het schooladvies van Wim en zijn leerresultaten is een vmbo theoretische leerweg een fantastische opstap voor een beroepsscholing op mbo- of hbo-niveau later. In het UWV-rapport: Kansrijke beroepen, vind je een mooi doorkijkje naar beroepen die schaars worden. Verder is het is verstandig te kijken welke school die aandacht besteedt aan het ontwikkelen van de toekomstvaardigheden. Maar het belangrijkste is dat Wim zich welkom en thuis voelt op een school. Een omgeving waar leren leuk is!”  Maar dat laatste had de moeder zelf ook al bedacht.

Martin Overbeeke

19 februari 2017

Emma is jarig

Emma is jarig

AMSTERDAM – Emma is jarig. Het feest wordt groots gevierd met jongeren, medewerkers, vrijwilligers, werkgevers en vrienden van Emma. Ze zijn er allemaal. Emma at Work begeleidt jongeren vanaf 15 jaar met een chronische aandoening of beperking bij hun eerste stappen op de arbeidsmarkt.

Door Columnist Martin Overbeeke – 30-12-2016, 14:15 (Update 30-12-2016, 14:15) voor de dagbladen van HMC


Jongeren zoals Jonathan Sampat, arts op de afdeling gynaecologie in het OLVG-ziekenhuis in Amsterdam. Of Tim van Zutphen, door zijn handicap aan een rolstoel gekluisterd, studeert rechten in Leiden. In zijn woorden: ’Als u nog een rijdende rechter zoekt, ik ben uw man’.

Of Godelivia Veira, aan de slag bij ABN-Amro. Zij presenteert als een ervaren anchorwoman met aanstekelijk enthousiasme het feestprogramma. Hilversum zoekt u nog een tafeldame? Denk aan Godelivia. Succes verzekerd.

Emma geeft jongeren zelfvertrouwen. Bij Emma gaat het erom wat je wel kunt, niet wat je handicap is. Kinderarts Marjolein Peters vertelt op het verjaardagsfeestje van Emma dat chronisch zieke jongeren hun leven lang horen wat ze moeten, niet wat ze kunnen en hoe beklemmend de bescherming van artsen en verzorgers kan werken en wat dat doet met het zelfvertrouwen.

Emma gaat met hen aan de slag. Ze zoekt stageplekken en banen, zorgt dat een medische behandeling past met het werk en begeleidt werkgevers. Emma is er altijd voor haar jongeren.

Emeritus professor Hugo Heymans hoorde tien jaar geleden van een collega in Washington over een onderzoek naar de integratie van jongeren met een aandoening in de samenleving. Hij dacht, dat het wel een typisch Amerikaanse situatie zijn. Terug in Nederland ontdekte hij dat het hier even schrijnend was. Heijmans realiseerde zich dat kinderen met een ziekte of beperking dankzij de moderne gezondheidszorg steeds grotere mogelijkheden hebben volwassen te worden. Om vervolgens achter de geraniums te verdwijnen.

Nu is Hugo de man er niet naar om het bij een constatering te laten. Hij mobiliseerde werkgevers in de regio, zocht contacten met een uitzendbureau en zorgde voor intensieve begeleiding vanuit het AMC. Zijn doel, jongeren met een aandoening helpen aan een baan. Is dat gelukt? Wis en waarachtig. Emma heeft in tien jaar 1000 jongeren geplaatst.

Dertje Meijer voormalig CEO van het Havenbedrijf Amsterdam zegt: ,,Wij geloven in de kracht van deze jongeren en zijn overtuigd dat onze investering in de club van de 1000 vrienden van Emma, 1000 keer zoveel oplevert aan zelfvertrouwen. Werk biedt perspectief en zelfstandigheid. Meedoen en onderdeel zijn van de maatschappij is ongelofelijk belangrijk voor jonge mensen”.

De kracht van Emma is een klein team en een enorme betrokkenheid en netwerk. Dan heb je geen subsidie nodig. Maar er is een probleem met de participatiewet vertelt Marlies van Hilten, directeur van Emma at Work. Onze jongeren zijn goed opgeleid en komen daarom niet in aanmerking voor de participatiewet.

Er volgt een kafkaiaans verhaal over doelgroepen, no-risk polissen, minimum loon en quota voor werkgevers. Dat moet op te lossen zijn. Jetta Kleinsma, kom op, je hebt nog twee maanden om Emma een cadeau te geven. Wat te denken van een no-risk polis voor de jongeren van Emma at Work?

 

Nieuwe competenties

Veel vaardigheden die van belang worden geacht voor de arbeidsmarkt van vandaag gaan ingrijpend veranderen.  In 2020 ziet de wereld er anders uit. Robotica en autonoom vervoer, kunstmatige intelligentie en machine learning, geavanceerde materialen, biotechnologie en gentechnologie beïnvloeden de manier waarop we leven en werken. Banen zullen verdwijnen, anderen zullen groeien. Er komen banen bij die nu nog niet bestaan. De halfwaardetijd van kennis neemt af. De inzetbare werknemer zal zijn pakket aan kennis en vaardigheden continue moeten bijhouden.  

Het World Economic Forum  vroeg chief human resources en strategie officers van toonaangevende wereldwijde bedrijven wat de huidige verschuivingen betekenen voor de werkgelegenheid, de vaardigheden en de werving in verschillende sectoren en regio’s.

Zo is bijvoorbeeld de wereldwijde media en entertainment industrie in de afgelopen vijf jaar enorm veranderd. Was het mediapark een aantal jaren geleden het afgeschermde domein van omroepen en het NOB, vandaag de dag is het een toegankelijke campus waarop tientallen media en media gerelateerde bedrijfjes zijn gevestigd. Nu transactionele werk massaal door ICT wordt vervangen, bieden banken geen life time employment meer.  Sommige ontwikkelingen gaan snel. Mobiel internet en cloud-technologie zijn van grote invloed op de manier waarop we leven en werken. Kunstmatige intelligentie, 3D-printing, nano-technologie en advanced materials komen eraan en zullen de maakindustrie ingrijpend veranderen.

De veranderingen gaan snel en zijn lokaal politiek nauwelijks te beïnvloeden. Werknemers, met onvoorwaardelijke steun van werkgevers zullen proactief moeten zijn om om- en bijscholing van mensen te bevorderen, zodat iedereen kan profiteren van de vierde industriële revolutie.top-10-skills